Bu hafta sonu düşünmende fayda olacak üç kritik mesele:

1- Nezaket, önemli olduğu düşünülen bazı kavramlardan (Hüner, rekabet, değişim vs.) daha önemlidir ve işi sanılandan daha çok öne çıkartır.

2- İlişkileri daha etkili ve sağlıklı hale getirmenin yolu hüsnüzan-nın (İyi niyet) hakim olduğu ortamlar oluşturmaktır. Hayatidir. Olmadığında oluşan boşluğu kavrayamayan birine karşı sabrım yoktur.

3- Senin, benim, komşunun, başkanın ve güvenliğin, hepimizin: 24 saati var. Harcadığın kişilere dikkat et. İnsanların çoğu zamanın değerini anlama noktasında kusurludur.

Türkiye olarak ne yazık ki, kuruluşumuzdan bugüne bir ürün kimliği oluşturamadık.

Hep ucuz ve kolay erişilebilir bir tercih olarak ortada kaldık.

Bunca yıllık tecrübe ve deneyime rağmen, bugün: Değişime katkı sağlamayacak ve kusurlu tabiatımızı daha da kronikleştirecek “İhracatta Rekabetçi Fiyat” modeli ile öne çıkmaya çalışıyoruz.

Pişman olacağız.

Ludolph Von Ceulen (1540) selefleri gibi; 25 yılını Pi sayısının değerini yüksek hassasiyetle hesaplamak için harcadı.

Bundan yaklaşık 100 yıl sonra, 1666 yılında Hıyarcıklı Veba salgını nedeniyle evinde karantinada olan ve canı sıkılan 23 yaşındaki genç Newton ise hesaplaması yıllar alan bu problemi bir kaç günde çözecekti.

Ve artık kimsenin Pi sayısını bulmak için daireyi dilimlere ayırmasına gerek kalmayacaktı.

Yüzyıllarca birçok bilim adamı aynı probleme bakıp aynı yöntemle çözümde diretti.

Oysa bu problemi ele almanın en aşikar çözümü, en iyi çözüm değildi.

Ve çoğunlukla değildir: Etraftan dolaşlamak, yeni modeller tasarlamak ve kabul görmüş usulleri rafa kaldırıp çıplak gözlerle yeniden bakmak geleceği değiştirir.

Yeniden bakmak, tekrar dönüp bakmak değildir.

Hedeflerine ulaştığında ya da yeterince tatmin olduğunu düşündüğünde zaferini ilan edersin. Tam tersi durumda da başarısızlığını.

Ancak iki durumda da proje ne ile ilgili olursa olsun; bitişten sonrasını planlaman gerekir.

Çünkü sadece bir zafer veya sadece bir yenilgi hiçbir şey ifade etmez.

Bundan tam 100 yıl önce büyüklerimiz, büyük bir zafer ilan ettiler ve dinlenmeden arkasını planladılar. Bu zaferi ise farklı zaferler ve mağlubiyetler takip etti.

Bugün buradayız…

Hala bir sonraki adımı planlamanın ne kadar önemli olduğunu anlamakta zorlanan bir ulus olarak: Hepimizin herhangi birimizden daha çok şey bildiğini ve zaferden sonrasının sadece bir kişinin değil, bir ulusun sorumluluğu olduğunu tecrübe ediyoruz.

Dünkü zaferimiz kutlu olsun.

Darısı yarınların başına…

İnsanlar fikirlerinde ısrar eder ve genellikle haklı karşılıkları vardır.

Mesela, “Kürsel Isınma” veya “Aşı” çoğumuz için bir olgudur. Bazıları ise bunları kabul etmemekte diretir. Bu durumda, eğer fikirleri değişsin istiyorsan daha fazla bilim -yani kanıt- bulman gerekir. Eğer bir mühendisin fikrini değiştirmek istiyorsan -boş laf değil- prototip ile konuşman şarttır. Karşındaki bankacıysa riski elimine etmen, taraftarsa maç kazanman gerekecektir.

Dünyaya bakışımız, inançlarımız ve arzularımız çok çeşitlidir. İnşa ettiğimiz fikirlerimiz ise karmaşık, perspektifimiz ekseriyetle tek yönde kitlidir.

İyi bir pazarlamacı iyi bir fikir çilingiridir. Hangi kilidi hangi anahtarın açacağını çok iyi bilir.

Kontrol çoğunlukla takasın konusudur.

Yarın işe gitmek için trene bindiğinde yolculuğun kontrolü sende olmayacak. Kontrolü konfor ile takas edeceksin.

Kontrol bitmek bilmeyen bir halat çekme oyununa benzer.

Bir ileri, bir geri…

Mesele hiçbir zaman kontrol değildir: Dengedir.

Büyük fikirler bireylerden gelir ekiplerden değil ve ekipler büyük fikirleri hayata geçirir bireyler değil.

Bu çok net bir olgudur.

Aksini tartışan ve iddia eden kişiye saygı gösteremem, kusura bakmayın.

Steve Jobs insan üstü estetik kabiliyete sahip solo bir yetenekti. Apple’ı hayata döndüren fikirlerinin arkasında despot gibi durdu.

Tabi ki, Tim Cook, Jony Ive, Craig Federighi, Joswiak, Phil Schiller, Jeff Williams ve diğer bir çok isim olmadan bu elma Apple olamazdı. Ancak hasat ne kadar büyük, süreç ne kadar kompleks olursa olsun, her şeyi başlatan küçük bir tohumdu ve bu tohum Jobs’un keskin ve cüretkar zekasıydı.

Büyük fikirler tek başına düşünen beyinlerin ürünüdür.

Bu aralar hobi olarak evde iyi pizza yapmak için çaba sarf ediyorum. Ancak neredeyse her denememin sonunda kendimi “Yeterince iyi değil…” derken buluyorum.

“Yeterince iyi değil…” motive eder. Mükemmeli kovalamak ekseriyetle arzu edilendir ve fakat bazen sinsi bir tuzağa dönüşebilir.

Mesela; açlıktan ölmek üzere olan biri için “Kusursuz Pizza!” diye bir kavram yoktur. Ortada bir Pizza varsa, soluksuz tüketilir.

Michelin’in restoran yıldızları sadece ‘bir’ segmenttir. Kapsama alanına dahil olmayan milyonlarca farklı değerlendirme kriteri vardır.

“Yeterince iyi değil…” bazen herkesi memnun etme arzumuzun karşılığı olarak ortaya çıkabilir. Bu arzu ise bizi vasat ve görünmez olmaya doğru itebilir.

Belki artık yeterince iyisindir ve herkesi değil, doğru insanları memnun etmenin vakti gelmiştir.

Ne dersin?

Hayırlı hafta sonları….

Yalan söylediğinde sonu gelmeyecek sorgulamalara maruz kalmayı riske atıyorsun demektir. Çünkü önerme çok basittir:

“Eğer bu konuda yalan söylüyorsan, diğer konularda da söylemediğin veya söylemeyeceğin ne malumdur?”

Diğer konuların ucu acıktır, sonu gelmez. Bu nedenle yalan söylemek güvensizliğe açık çek yazmak demektir.

Büyük bir problemdir ve ancak tek koşulda kötüleşebilir: Söylediğin yalanlara inanmaya başladığında…

Bu ise doğru tarafa geçmeme konusunda kendinle sözleştiğin anlamına gelir.

Mesela, lise diploman varmış gibi davranabilirsin. Bu bir yalandır. Bu yalana inanırsan kapsam değişir: İnkarcılık devreye girer.

İnkarcılık ise gerçeğin kasıtlı olarak reddedilmesidir. Adaletin tesisini imkansız hale getirir. Çok tehlikelidir.

Peşinden koştuğumuz, kabileleşmek için elzem bir kavramdır.

Takım formalarımızdan, saç modellerimize kadar sınırları her yerdedir.

Bu yüzden Ülker ve Eti kötü reklamlar yapmaya devam eder…

Talep gören aynılık ise sadece bir göstergedir. Arzu edilen güvenli limanlardır.

Ve hataya düşme: Güvenli olan sadece sıkıcı değil, en riskli olandır.