Kronik bir kumarbazın, kazanmayı hedeflediği tutarı arkadaşlarının ona temin ettiğini varsayalım. Bu durum onu kumar oynamaktan alıkoymayacaktır.
Bu, Pascal örneğinde olduğu gibi, bazen amaç olarak görünen şeyin işlevinin düşündüğümüz kadar güçlü olmadığını gösterir.
Bazen motivasyon ve amacı çok karmaşık katmanlarda temellendiririz.
Ve bazen pazarladığın ürün, ilk bakışta bu ihtiyacı tatmin eden bir araç gibi görünse de bizim için, senin anlayamayacağın düzeyde anlamsız olabilir.
İmtiyaz, diğer 99 kelimemiz gibi Arapça kökenlidir.
Kelimenin etimolojisine indiğinde, dünden bugüne gerçeği ayırt etmenin soyut bir kavramına dönüştüğünü; ardından toplumsal ve entelektüel mükemmellik anlamını kazandığını görüyoruz.
Mesela Kur’an’da kelime bir ayette şöyle kullanılıyor:
“Allah böylece murdar olanı temiz olandan ayırır, (..)” – 8:37
Burada imtiyaza değer görünenin pür, temiz olması gerektiği vurgulanır.
Kavram, Arap dillerinden Türkçemize ve nihayetinde Batı’ya güçlü bir felsefi ayrıştırma taşımıştır. Bu tartışılmazdır. Çünkü özellikle Kıta Avrupası’ndaki benzer Latince kelime: privus (özel) + lex (yasa), yani İngilizce “privilege”dan gelir.
Yasaldır. Fizikseldir.
Bu fiziksel ayrımdan, anlam İslam dünyasının etkisiyle şu alanlara doğru genişlemiştir:
-Entelektüel ayrı: Fikirleri ayırt etme
-Ahlaki ayrım: Doğru ile yanlışı ayırt etme
-Toplumsal ayrım: Ayrıcalık / statü
-Akademik ayrım: Üstün başarı derecesi
Bugün imtiyaz kelimesi Türkiye’de adam kayırma olarak okunur.
Adam kayırma. Yani hak yeme. Yani yağma.
Ne kadar çürümüş olduğunuzu hatırlatmak istedim.
Türkiye'nin kitleye yayılmış en büyük problemi, gördüğünü yorumlarken sonuçları gereksiz yere karmaşıklaştırmasıdır.
Occam'ın Usturası'nın önerdiği gibi, absürt sonuçlara kapı aralamadan takip etmen gereken yol şudur:
-Rakip teorileri karşılaştırmak,
-Gereksiz karmaşıklıktan kaçınmak,
-Verileri etkili bir şekilde açıklayan modeller oluşturmak.
Yani gece gökyüzünde bir ışık süzülmesi gördün. Bu teoride UFO da olabilir, drone da olabilir. Eğer uzaylılar için elinde güçlü kanıtlar yoksa, daha basit açıklama olan insan teknolojisini tercih etmen gerekir.
Anayasa seçiminden faiz kararlarına kadar hep olasılığı en düşük seçeneği seçtiniz.
Hep perdenin arkasında görünmeyen o öcülere inandınız.
Kaybettiniz.
Kaybetmeye devam edeceksiniz.