Sahte tüketir

Günümüzde sahtenin tespiti zordur. Çünkü sahteye biz gönüllü olduk: CGI'lar, Deepfake'ler ve aslında Internet'in kendisi büyük ölçüde sahtedir.

Sahtenin yaygın ve rağbet gördüğü mecrada iki komplikasyon yaşanır:

1- Caveat emptor (Latince: Alıcı sakınsın!) atmosferi hüküm sürer. Satıcı malının arkasında durmaz, alıcı paranoyaklaşır.

2- Picasso sendromu: Orijinal olan sahteden ayırt edilemez hale gelir.

Birincisi çok açıktır: Aynı içeriğe (Video, fotoğraf, haber vd.) bakan iki kişiden biri "Alıcı sakınsın!" etkisi altında en kötüsünü farz eder. Bu tutum iletişim problemlerine sebep olur.

İkincisi ise Picasso'nun meşhur öyküsündeki gibi gelişir:

Satıcılar piyasada dolanan eserlerin gerçekliğini test etmek için ustayı atölyesinde ziyaret ederler. Picasso'nun bir arkadaşı bu diyaloglara şahid olur. Usta aynı gün gelen 3-4 esere sahte deyip gönderir.

Arkadaşı bu eserlerden birinin gerçek olmasına rağmen neden sahte damgası yediğini merakla sorar. Picasso hiç tereddüt etmeden cevap verir: "Sık sık sahte resimler de çizerim!"

Birinci komplikasyon güven ikincisi değerleme ile ilgilidir. İşte bu yüzden ikisinin bir sahtenin hüküm sürdüğü bir piyasa/ekonomi, iş modeli veya pazarlama krize teşnedir.