Irak’ta pazar yerinde gerçekleştirilen intahar saldırısı şu şekilde planlanır: Birinci bombacı hasta taklidi yapar, insanları etrafına toplar ve fitili ateşler. İkinci bombacı panik halinde yaralılara yardım edenlerin bir araya gelmelerini bekler ve kendini havaya uçurur.

Eğer iyi taraftaysan ve dibe doğru kıyasıya bir yarış olmadığını düşünüyorsan; yanılıyorsun.

Yarış her zaman, her koşulda çift yönlüdür. Bugün bunu hatırla.

Bu hafta rutin seyahat gündemimin dışındaydım. Varan değil karşılayan oldum.

Gelenleri karşılamak, bekleyen olmak statik bir konsepttir. Çünkü gelen; heyecan, yenilik, değişim ve haber demektir. Gelen görünürdür.

Karşılayan ise görünür olma çabasındadır: Bir işaret veya bir isim tabelasıyla.

Ve bunların arasında dikkatimi çeken şöyle bir adam var: Heyecanı yüzüne vurmuş, elinde üç mavi ve üç pembe balonla yerinde duramıyor. “Ben buradayım!” diyor.

Gelen görünürdür ancak göremez. Karşılayan ise tam tersi.

Pazarlama görünmez olanı görünür yapma sanatıdır. Bazen çabasız bir isim tabelasıyla bazen statükoya heyecan ile direnen balonlu o baba gibi.

Çabasız bir isim tabelası da işe yarar, statükoyu heyecan ile protesto eden balonlar da.

İkincisi arkadaşlar; pirüpak pazarlamadır.

Hangi yolu seçeceğin sana kalmış.

Aynı takımı tutuyor olmamız aynı forma tasarımını beğenmemizi gerektirmez.

Aynı tarafa bakıyor olmamız aynı şeyleri gördüğümüz anlamına gelmez.

Aynı olan mutlak olanla ilişkilendirilir; hatalıdır.

Mutlak hakimse olasılıklar tutsaktır. Olasılıkların azaldıysa mutlakların artmış demektir.

Newton mutlak konum, Einstein mutlak zaman fikrine son verdi: Olasılıklarımız kökten değişti.

Mutlaklığın üzerine git. Korkma.

Ben (X markanın ceketini deniyorum): Kollar kısa kaldı.

Satıcı: Gömleğin manşeti onu kapatır abi!

Ben: Yok, bu fazla kısa…

Satıcı: Kolda payımız var abi, 1.5 cm uzatırız.

Hangisi: Kurtarır mı? Uzatır mıyız?

Biz tezgahta satıcı yetiştiren bir kültürden geliyoruz.

Tezgah ise kürsü gibidir.

Çıkan; kaygı gidermek için konuşur, çözüm üretmek için dinlemez.

İyi satıcı; kaygı gidermez, çözüm üretir.

İyi satıcı; az konuşur, çok dinler.

Bir yere girildiğinde ateş ölçme gibi rutinler bazımızı sıkabilir. Çünkü aklı başında kim akşamın bir vakti 40 derece ateşle McDonald’s’tan hamburger almak isteyebilir?

Bazen kurallar istisna bildirmez çünkü otorite sorumluluktan çekinir.

Ancak “Göle girmek tehlikeli ve yasaktır” kuralı biri boğuluyorsa kurtarma kabiliyeti olan için istisnai duruma düşer. Çünkü o kuralı çiğnemek hayat kurtarır.

Otorite güç ve kontrol ile ilişkili akıl ile mesafelidir.

İyi düşünülmüş kurallar ise istisnai şerhler içerir çünkü kurallar genelleme üzerine yazılır.

Ve genellemenin hakim alanında; zaman, adalet, akıl ve hoşgörü erozyona uğrar.

Eşsizlik peşinde koşanlar Pazarlama için kolay lokmadır.

Kar tanelerinin eşsiz olduğuna ikna olmuş ve bunu mucize kabul eden insanların kendi eşsizliklerini görmezden gelmeleri ise beni hep şaşırtmıştır.

İnsanların eşsiz ve özel olanı kovalaması kurduğumuz sistemlerin bizi aynılaştırması ile ilgilidir. Aynı sıralara oturuyor, aynı trafikte tükeniyor, aynı şekilde borçlanıyoruz.

Pazarlama bu illüzyonların farkındadır.

200$ değerindeki çantayı size 5.000$’a satan pazarlama eşsizlik arayışınızı avlar. Oysa X markalı o çantanın eşsizliğinize matematiksel katkısı sıfırdır.

Çünkü siz zaten 3 milyon farklı gen diziliminiz* sayesinde eşsizsinizdir.

Endüstri ürünlerinin sizi eşsiz hissettirmesine ihtiyaç duyuyor olmanız aksi size kar tanesi kadar hatırlatılmadığı içindir.

Cani Pazarlama cümleye “Kendini özel hisset…” ve “Benzersiz…” ile başladığında tuzak kurulmuş olur.

Bunu Papia** bile yapmıştı. Hala hayret ediyorum.

*Hücrelerinizin içine yerleştirilmiş genetik program.

**Tuvalet kağıdı.

Günü kurtarmak için yaşayan ihtimaldir ki, kurtaramayacağı birçok güne denk gelecektir.

Çünkü bu her yıl 365 farklı çatışmaya girmek ama sonuçta aynı günü yaşamak demektir.

Bunun yerine topyekün bir savaşa odaklanmak güzel bir alternatif olabilir. Çünkü savaşta kaybedilen çatışmalar telafi edilir.

Mesela Müttefikler 2. Dünya Savaşı’nda birçok kritik çatışmayı kaybetmiş ama savaşı kazanmıştır.

Günü kurtarmak yarın ile değil dün ile ilgilidir.

Pazarlama yarınlar için sözleşir.

Inception (2010)’da kimsenin beklemediği bir anda caddenin ortasında asfaltı kıra kıra ilerleyen bir tren beliriverir.

Devam eden sahnede üstüne istikrarla gidilmesi gereken çok güçlü bir konsept üzerine tartışma yaşanır:

Cobb’un “Bana sakin olmamı söyleme! Bu senin görevindi! Bu senin sorumluluğundu! Bu tarz bir şiddete hazırlıklı değildik.” çıkışı koşulların köklü değişikliğini sorgulamaz.

İhmali sorgular.

Koşulların değişmesi ise projeksiyonda bulunanın mazereti olamaz. Çünkü önceden kestirim beklentileri yönetir. Vaat ettiği budur.

Avrasya Tuneli ücretlerinde 3 yılda yaşanan %180 artış koşulların değişmesi ile ilgili değil ihmalli hesaplama ile alakalıdır.

İhmal tuzağa düşürür ve tolere edilmemelidir. Çünkü ihmali hoşgören bir sosyal adil olamaz.

“Nasıl fiyatlarız?” önemli bir sorudur ancak daha da önemlisi “Ne fiyatlarız?” sorusudur.

Getir’den tüy toplayıcı rulo satın aldığınızda; IKEA’nın labirentleri ve gümrükten beter kasa sırasından kurtaran joker kartını da satın alırsınız. Dolayısıyla Getir sadece tüy toplayıcı rulo satmaz.

Bana göre düşük veya yüksek fiyat yoktur. Doğru fiyat vardır.

“Nasıl fiyatlarız?” düşündürür, ne sattığını bilmeyenleri.

Otoyol kenarındaki maket polis arabası bir kere işe yarar ama yeterlidir. Çünkü hedef kitlesi güzergâhın sürekli kullanıcıları değildir.

Sosyal medyada tükettiğiniz içeriklerin çoğu maket formülü ile çalışır. Dikkatinizi bir kere celb etmiş olmak kafidir. Bu ise sizi progresif birer tüketiciye dönüştürür.

Bu blog geleneksel yöntemlerle çalışır. Her gün buluşma sözünü tutar. Maket polis arabası inşa etmez.

Bu blog 62 gün sonra bugün; 10 bin kişiye ulaştı. Çünkü herkesi değil güzergâhın daimlerini hedef aldı.

Bu hesap bugün 10 bininciye veya 10 bine değil daimlere teşekkür eder.

Teşekkürler.