Ailenizle film izlerken beklenmedik bir seks sahnesi herkesi garip bir telaş ve sakar bir moda sokabilir.

Tam bitti derken şiddetlenir, kumanda komutları algılamaz ve o kupkuru sessizliği düzensiz bir kaçış takip eder.

Netflix intro*’ları atlamamıza olanak tanır. Bu kolaydır çünkü otomasyonun işidir. Otomasyon ise güncel değil önceden belirlenmiş değerleri dikkate alır.

Bu nedenle yangın simüle edip duman dedektörü kandırmak çok basittir.

Koşulları değerlendirip doğru seçim yapacak sistemler kurmak ise zor meseledir ama fırsatlarla doludur. Bugün yapay zeka bunu öneren ürünlerden biridir.

Mesela Netflix’in cinsel içeriği filtreleyecek yapay zeka ile çalışan aile modu faydalı bir ürün** olabilir.

Velhasıl, eğer işinde buna benzer elverişsizlikler varsa otomasyon değil kontekst filtreleyip muhakeme eden sistemler üzerinde kafa yor. Öne geç.

*Dizilerin giriş bölümü.

**Güzel fikir bu, kap bunu.

“Sizi anlıyoruz…” müşteri hizmetleri sözlüğünde “Git başımızdan!” demenin diğer yoludur.

Tabi her şeyden önce anlamak için dinlemek gerekir. Ancak her dinlediğini anlaman; anladığını bildiğin anlamına gelmez.

Bilgi düzenli, uzun soluklu deneyim ve yöntemli gözlem ile elde edilir. Anlatımı güçlü bir virologun sana virüsün nasıl çalıştığını anlatması seni viroloji bilgini yapmaz.

“Sizi anlıyoruz…” bilmesi gerekeni göz ardı etmiş, sezgileri ile iş yapanın ifadesidir. Faydasızdır. Çünkü bilmeyen çözüm üretemez.

Çoğu şirket bilmesi gerekeni anlamakla yetindiği için kaybeder.

“Benim fikrimi çaldılar!”

Hayır. Senin fikrini hayata geçirdiler. Çünkü sen gerektiği kadar cesur değildin.

“Vallahi benim aklıma gelmişti!” telif hakkı iddia eden biçimsiz bir çıkıştır ve ilgisizdir.

Herkesin aklına gelebilir çünkü neredeyse her yeni fikir bir önceki fikrin ilintisidir.

İyi bir fikir/ilinti onu gerçekleştirecek cesareti olmayanın elinde hurda çarşısındaki Mona Lisa’ya benzer. Değersizdir.

İyi bir fikir iyi bir başlangıç noktası olabilir. Ama başlamak genel kanaatin aksine yolun yarısı değildir.

Billboard’ları* sevmem. Bir pazarlamacının bunu söylemesi ihtilaflı gözükse de dikkat en önemli emtiamızdır ve maalesef çarçur edilir.

İyi olanları nadir elementlerden** daha nadirdir.

Slush*** 2016 yılı kampanyası ve şu harika ilanı ile özlem duyduğum her şeyi hayata geçirmişti:

Aklı başında hiç kimse Kasım’da Helsinki’ye gelmez.

Senin dışında baş belası. Hoşgeldin.

Slush 3 şey yaptı:

1- Panonun kirasını ödedi diye herkese konuşmadı; kitlesel olmaya çalışmadı.

2- Ne önerdiği/sattığı konusunda kıvırmadı; ürünüm bu dedi.

3- Cıvık bir samimiyetle (“Seni dinledik yaptık” saçmalıkları gibi) iletişim kurmadı; dobra konuştu.

Bu kampanya 2 haftada 270 milyon insana ulaştı.

Populist olduğu için veya beyaz çikolatalı gofret isteyen Ali’yi kıramadığı için değil, dürüst olduğu için.

*İlan panosu.

**Nadir elementler nadir değildir.

***Startup etkinliği.

Çaba göstermek bir seçimdir.

Çaba “Belki şu anda iyi değilim ama elimden geleni yapıyorum!” demektir.

Bu tutum başarısızlık veya tembellikten ayırt edilir. Hatta bazı durumlarda başarısızlık çabanın hatırına görmezden gelinir.

Türkiye Pazarlama konusunda başarısız değil çabasızdır. Marka isimlerinin önüne konulan “Öz” ve “Hakiki” ekleri bu çabasızlığın ilanıdır.

Öz Apple veya Hakiki Prada önerisi bir marka tescil çıkmazı değildir. Bu isimler eşsiz olduğundan veya diğer 999bin seçenek müsait olmadığı için de değil, kişi pazarlama tembeli olduğu için öne atılır.

Çabasızlık bir tercihtir. Bu tercih arpa ambarındaki tavuğu açlıktan öldürür.

Pazarlama söz konusu olduğunda Türkiye -maalesef- bu tavuktur.

“Thanos. O bir veba Tony. Gezegenleri istila edip, istediğini ele geçiriyor. Nüfusun yarısını yok ediyor. Loki’yi o gönderdi. New York saldırısı onun işi.”

Bunu alıntılamak istemezdim ama şu an için bundan daha popcorn* bir şey bulamıyorum.

Hollywood draması istilacı uzaylılardan bu tonda bahseder ve bize öğretilen tedirginlik dışarıdan gelecek bir saldırı ile ilgilidir.

Oysa bu gezegenin asıl istilacısı homo-sapiens’tir. Ve eğer nükleer bir felaketle kendimizi havaya uçurmazsak önümüzdeki yüzyılda uzay istilacısı olacağız.

Bir pazarlamacı olarak türümüzü tek bir kelime ile tarif et dersen: Tüketici derim.

Eğer bir şey üretirim ama satamam kaygısındaysan büyük yanılıyorsun. Eğer bir şeyler üretiyor ama satamıyorsan; bu büyük ihtimalle domuz sosisidir ve sen Fatih’tesindir.

*Hiçbir entelektüel derinliği olmayan, eğlenceli, kolay içerikli filmler.

Zamanı anlamaya çalışmazsanız hayatınızın büyük bir bölümünü panik halinde geçirirsiniz.

Zaman yanlış ellerde gerilim filmlerinin kırmızı/mavi kablo ikilemine dönüşür.

Çünkü zamanın belirsiz olduğu koşullarda seçenekler kısıtlıdır. Zengin olmak için piyango oynamak ve zayıflamak için o mucize hapı içmek son çaredir.

Ancak hayat düşündüğümüzden daha uzundur ve emin olun neredeyse her şey için yeterince zaman vardır.

Bu hafta 168 saatin var. 49 saatini uykuya, 9 saatini beslenme ve diğer tüm temel ihtiyaçlarına, 9.5 saatini saçma sapan işlere ve 30 dakikanı da planlamaya ayırırsan geriye 100 saatin kalacaktır.

Bu sürede Apollo 13’ün astronotlarını kendi nefeslerinde boğulmaktan kurtaran karbondioksit giderim sisteminden 27 tane inşa edebilirsin.

Talimatlar bu linkte.

Bir içeriği beğenme kalp işareti ile görselleştirilir ancak beğenmek ve sevmek arasında çok ciddi fark vardır. Sevmek daha seçkin, karmaşık ve kapsayıcı bir duygudur.

Bu ayrım İngilizcede hem retorik hem de algı noktasında daha nettir (Like/Love).

Mesela ben kayak sporunu seviyorum ama beğenmediğim birçok noktası var. Aynı şekilde sevdiğiniz birinin çalışma şeklini beğenmeyebilirsiniz. Yada tam tersi sevmediğiniz birinin çalışma şekli hoşunuza gidebilir.

Marka olarak sevilmeyi başarmak pazarlamanın ulaşabileceği en nihai noktadır. Çünkü sevgi toleranstır. Sevdiğiniz bir şeyin beğenmediğiniz yönlerine tahammül edersiniz. Aksi mümkün değildir.

Apple hata yaptığında veya beğenmediğin bir şey öne sürdüğünde hemen arkanı dönüp gitmiyorsan; Apple’ı seviyorsun demektir.

Burada bir önemli parametre daha var: Bilinirlik.

Bilinirlik ile sevgi ve beğenilme arasında hiçbir korelasyon yoktur.

Shell bilinir ama sevilmez. Üzgünüm Shell.

Eğer Amerikan mahkemelerinde juriye karşı ifade veren bir tanıksanız söyledikleriniz değil itibarınız hedef alınır. Çünkü itibarsızlaşırsanız doğrularınızın değeri kalmaz.

Bu tehlikeli döngü sosyalde de çalışır. Söylenenleri değil söyleyeni öne atan manipülasyon bazen kritik doğruların gizlenmesine neden olur.

Kötüye kullanım ve basmakalıp kavramlarından nefret ediyorsan; kişinin yerine söylenenlerin doğrulandığı sistemleri destekle.

Çünkü suistimal ve klişenin hakim alanında doğrular tüketilir.

Satrancı severim çünkü saf yaşam becerileri öğretir. Satranca bayılırım çünkü fedakarlığı öğretir. Hataya düşmeyin; Satranç bir fedakarlık oyunudur.

Fedakarlık ise popüler inanışın aksine karşılıksız risk almak değildir. Daha iyi olasılıklar üretecek stratejinin yakıtıdır.

Akıl ve vicdan ile çalışır.

Daha az uyutur, daha çok koşturur.

Satrançta fedakarlık yoksa zafer yoktur. Hayatta fedakarlık yoksa zafer yoktur.

Öne çık ve bir fedakarlık yap. Oyunu oyna!