Yeniden.

Üzerine çok fazla düşünmediğimiz bir kavram.

Neleri yeniden başlatabilir, deneyebilir, tasarlayabilir, çalıştırabiliriz?

Birçok şeyi.

Ulysses S. Grant

Meksika Savaşı’nda Birleşik Devletler için 2 yıl savaştı.

Yoruldu. Askerliği bıraktı.

32 yaşında sivil hayatta ‘yeniden’ geçim derdine düştü.

Çiftçilik, odunculuk ve emlakçılık yaptı.

Başarısız oldu.

Bir noel gecesi ailesine hediye alabilmek için saatini rehin bırakacak kadar yokluktaydı.

Amerikan İç Savaşı’nın patlak vermesiyle ‘yeniden’ orduya döndü.

Genelkurmay Başkanı oldu.

Savaşı kazandı.

18. ABD Başkanı oldu.

Başkanlık görevinden sonra ‘yeniden’ ticarete atıldı.

İflas etti.

Son günlerinde kanserle savaşırken, tek derdi çocuklarına bir miras bırakmaktı.

Ulysses S. Grant’in Kişisel Anıları kitabını ölümünden bir kaç gün önce bitirdi.

Ailesi bu kitap sayesinde ‘yeniden’ servet sahibi oldu.

Yeniden!

Umutsuzluk ve çaresizlik **‘yeniden’**in ne kadar güçlü bir kavram olduğunun farkında olmadığımız için başucumuzda.

Yeniden, müthiştir.

Üstüne gidin.

Yıllık 10 milyar$ satış yapan, 19 Milyon müşterisi olan ve 22 Bin kişilik istihdam sağlayan **‘Kitle Turizm’**in mucidi Thomas Cook; iflas etti.

Thomas Cook Türkiye’nin ihtilaflı booking.com çekişmesinin de baş aktörlerinden biriydi.

GETOB Başkanı iflas ile ilgili şu yorumu yapıyor:

“Türkiye olarak bunu 5-6 yıl atlatamayız. Otelcilerin nakit akışları bozulacağı için birçok olumsuz durum yaşanacak. Bu boşluk zor dolar.”

İnsanlar %94 oranında irasyoneldir. Kararlarımızı çoğunlukla duygusal beklentiler ve kültürel etkilerle veririz.

Thomas Cook vakası konu Dünya’yı okuyup anlamaya geldiğinde nasıl bir fiyasko yaşadığımızın apaçık bir göstergesi.

Bir Birleşik Krallık firmasının iflası Türk turizm sektörünü böylesi derinden etkilerken, bu çağda küreselleşmeye direnen ve bu bağlamda irrasyonellikte ısrar edenlerin sonu hayır değil.

Düşünün…

Yaşadığımız mobil devrimle birlikte ‘etki’ pazarlamanın lider kavramı haline dönüştü.

Markalar etkiyi daha çok fonksiyonellik ve daha fazla özellikle sağlamayı öncelik haline getirmiş durumdalar.

Proteinli sütler, terapi uygulayan refleksolojik halılar (ne anlama geldiğini yemin ederim ki, bilmiyorum) ve Dünya’nın iklimini kurtaran ‘süper kahraman’ çöp poşetleri…

Job’sun online mağaza fikrinin tetiklediği ‘dahası’ güdüsü nedeniyle, ihtiyacımız olmayan özellikler ve fonksiyonlar içinde boğulduk, boğuluyoruz.

Yapmayın.

Sevgili pazarlama; bırak halılar halı olarak kalsın. Bırak halının ‘vücudu dengeleyeci etkisi’ eksik olsun. Çünkü pazarlama palavrayla ‘etki’ hedeflediğinde ‘dikkatler’ dejenere olur. Dejenere ettiğiniz tüketici dikkati ise uzun vadeli güven inşa edemez.

‘Dikkat-Güven’ döngüsü pazarlamanın varoluş sebebidir.

Puzzle’ları severim.

Bütünü tamamlayabilmeniz için her parçaya ihtiyacınız vardır. Tüm parçalar eşit ölçüde önemlidir.

Bu bakımdan Puzzle, nadir oyunlardan biridir.

Puzzle’ın aksine çoğu oyun ‘primus inter pares’ yani eşitlerin birincisi koşuluyla çalışır.

Yaradılış da bir bakıma fıtrat olarak böyledir.

Nihai eşitlik yoktur.

Nihai eşitlik sağlayamayan oyunlar (yaratılış gibi), oyun kurucusundan denge kurmasını bekler.

Denge kurmak ise zor iştir.

Gezegenimizin tek oyun kurucusu olan türümüz denge kurma konusunda apaçık başarısız olmuştur. 

İklim değişikliği bu başarısızlıklardan biridir ve hataya düşmeyin; küresel dönüşüm bir eşitlerin birincisi oyunudur.

‘Fall in love’ İngilizcede veyahut bizim vurgulamayı sevdiğimiz şekliye Batı’da ‘Aşka düşmek’ demektir. Peki neden ‘düşmek’? Neden güvensiz ve belirsiz bir eylem olan ‘düşmek’ belki de çoğu insanın hayatı için en önemli kavram olan ’Aşk’ı fiilleştiriyor?

Kesin cevabın etimolojik veya kültürel kontekst içinde yapılacak bir tartışmadan çıkartılabileceğini zannetmiyorum. Ancak Latin kökenli ’Felix Culpa’nın (‘Kutsal Düşüş’), Adem ve Havva’nın dünyaya gönderilmesinden, Yahudilerin _Exodus’_una kadar birçok Yahudi-Hristiyan inancını konseptleştirdiğini biliyoruz. Buradaki ‘düşüş’ analojik olarak ilgili kavram üzerinde etkilidir.

Buna karşın bizler aşık oluruz. ‘Olmak’ Türk Dil Kurumu’na göre; meydana gelmek, varlık kazanmak, vuku bulmak, gerçekleşmek ve nitelik kazanmakla aynı anlama geliyor. Bizler aşkla nitelik kazanıp, varlık buluyoruz. Bizler aşık oluyoruz. Keza Mevlana aşkı bir köprü olarak tarif eder ve şunu söyler:

“Aşıklar sonunda bir yerlerde buluşmazlar. Onlar en başından beri birbirlerinin içindedir.”

Batı’nın ürettiği hayranlık duyduğum bir çok kavram var. Belki de günümüzün ideolojik bir çok sorunsalına eurocentric çözümler önerebilirim. Lakin dostlar; Batı düşe dursun… Söz konusu aşksa ben ‘olmayı’ tercih ediyorum.

Kapitalizmin monopol riskinden korkmak, tek gecelik bir ilişkinin STD ihtimalinden korkmaktan daha saçmadır. 

Evet, kapitalizm monopol doğurur. 

Monopol kapitalizm severin göze aldığı açık bir risktir.

Bugün e-kitap pazarının %76’sı Amazon’un, sosyal mobil trafiğin %82’si Facebook’un, arama motorlu reklam pazarının %92’i Google’nin elindedir.

Inside Bill’s Brain’de bu soru Gates’e sorulduğunda şu cevabı verir:

“Eğer monopol kısa vadede aşırı yüksek pazar payı demekse; evet. Eğer yeri değiştirilemeyecek teknolojik öncülüğe sahip bir güç anlamına geliyorsa; hayır.”

Monopollerden yakınmak bir kapitalist sever için ‘bu ne perhiz bu ne turşu’ durumudur. Serbest piyasa ekonomisi girişimcisine en yıkılamaz deneni yıkabilecek gücü vermiştir.

Monopol olarak tanımladığınız rakipleriniz hakkında mızmızlanmayı bırakın ve daha çok çalışın.

11 Eylül 2001’de ikiz kulelerin terörist bir saldırıyla yerle bir olacağını tahmin edemedik. Ancak yıllar öncesinde Hollywood yapımları bu distopik hayali farklı formlarda defaatle işlediler.

Hayalle tahmin birbirini besleyen ve fakat çok farklı iki kavramdır.

Tahmin verilere dayalı öngörüdür. Hayal ise -distopik veya ütopik- belli belirsiz bir imgedir. Tahmin ücretle gelir, hayal bedavadır.

11 Eylül’ü tahmin etmedik çünkü vuku bulduğu şekliyle tahmin yürütebilecek veri elimizde yoktu. Hayal ettik çünkü hayalin karşılığı yoktur.

Hülasa, iki kavram da olasılıklardan beslenir. Tahmin olasılıkları test eder, hayal ise o riski alamaz.

Bu blog’da bugüne kadar 30.000 üzerinde kelime yazıldı. Bu 200. yazım. Bu rakam ileri sayım ve ucu açık bir hedefle ilgili.

“Dünya’da 200 adet beyaz kaplan kalmış!” dediğimde 200’e bakış açınız bir anda değişir. Çünkü geri sayımlar sıradan olanla ilgili değildir.

Sizin için anlamlı olan ileri sayımları ‘geri sayım’ gibi konumlandırabilir misiniz?

Evet; ileri sayımlarınıza sınırlar belirleyerek…

Tarantino bunu ‘10 film’ hedefi ile yaptı. 

İleri sayımlarınızı ‘geri sayım’ tadında yaşamanız dileğiyle…

Şu iki kavramın kapsamı hakkında fazla düşünmediğimiz açık:

‘Görünür’ ve ‘Ulaşılabilir’

Yaşadığımız dijital devrime rağmen, markaların reklam giderleri içinde aslan payı hala yazılı basın ve TV’de. 

Gazetelere verdiğimiz reklamlarda her okuyucu için ortalama 5.60₺ harcıyoruz. Bu pastada podcast’lerin payı 0.40₺ iken WEB hala 2.30₺’lerde sürünüyor. 

Mobil internet, sosyal medya ve podcast’lerin hedef kitlesine ulaşılabilirlikte açık ara önde olmasına rağmen neden bu ısrar?

Doğamız/fıtratımız gereği görünür olmaya ulaşılabilir olmaktan daha fazla önem veriyoruz.

Tam sayfa gazete reklamı görünür hissettirir ama sizi hedef kitlenize ulaştırmaz.

Matematik harikadır. Çünkü neredeyse kusursuz çalışır. Matematiğe güvenebilirsiniz.

iPhone XS Face ID ~0,65 saniyede çalışır. Apple son tanıtımında yeni iPhone’ların %30 daha hızlı Face ID ile çalıştığını söyledi. Bu 0,195 saniye daha hızlı demek.

Eğer biraz matematik tutkunuz varsa %30’un büyük ve oyun değiştiren bir oran olduğunu bilirsiniz.

Ancak Matematik her ne kadar harika olsa da Matematiksel olarak her büyük olanın gerçek hayatta aynı karşılığı yoktur.

0,195 saniye küçük, %30 büyüktür.

Art niyetli pazarlama %30’u seçer. Siz seçmeyin.