Konsensüs fikirde birlik demektir ve kabul gören fikrin akla uygun olup olmadığı önemli değildir.

Önemli olan birliktelik hissidir ve takip eden değiş tokuş bir anlam ifade etmese de değerlidir. Çünkü uzlaşma olmasa kitlesel hareket mümkün olmaz.

Mesela para bir konsensüstür, Bitcoin de öyle ve ikisi de karşılıksızdır. Keza 2008 krizi karşılıksız bir konsensüsün ürünüdür.

Konsensüs doğası gereği güvenli limandır çünkü ekseriyetle sorgulamadan uzlaşır.

Bu yüzden konfor, güç ve belki iktidar kazandırabilir.

Lakin aklıselim, zaman ve mutlaka gelecek yitirir.

Konsensüslerimiz bizi bugüne getirdi ve sen; bugüne bakıp ters giden bir şeyler görüyorsan uzlaşmayan aklını kullanıyorsun demektir.

Tebrikler.

Öz (brief) olmak neredeyse her koşulda işe yararken haşiv olmak ancak bazı durumlarda fayda sağlayabilir.

Çünkü metropolde yaşayan da yaylasında koyun otlatan da ‘anlamak için gayret’ söz konusu olduğunda eşit ölçüde meşguldür.

Bu nedenle çoğu insan iyi bir dinleyici değildir. Çünkü meşgul -neyle ilgili olduğu önemli değil- bir seçim değil bir dayatmadır.

Pazarlama ise devamlı bir şeyleri dayatır. Bu nedenle her daim öz olmalıdır.

Mesela WhatsApp’ın sesli mesajları hızlandıran yeni özelliği haşivlere* bir tepki olarak doğmuştur ve bu müthiş bir pazarlama örneğidir.

*Pleonasm.

Joe isimli bir kullanıcı Tesla’ya araç içi uyarı seslerinin çocuğunu korkutup uyandırdığını ve kendisinin bundan duyduğu rahatsızlığı anlatan bir e-posta gönderir.

Tesla takip eden güncellemede sorunu çözer.

Yazılıma araç içi uyarı seslerini otomatik olarak düşük seviyeye çeken bir mod/kip ekler.

Mod’a şikayeti ileten Joe’nun ismi verilir: Joe Mode.

Bir sorun olduğunu işaret etmek sizi defakto çözümün bir parçası yapar. Bunu tanıyıp takdir etmek ise çok önemli bir harekettir.

Maalesef çoğumuz bu konuda yeteri kadar, belki Tesla kadar cömert olamıyoruz.

“OnlyFans sadece porno değildir!” doğru bir önermedir ama satması çok zordur. Çünkü OnlyFans büyük ölçüde sadece pornodur.

OnlyFans içerik koruma yani telifin hakkını verme fikri üzerine kurulmuştur.

Ancak sıklıkla yaptığımız gibi; güzel fikir ve başlangıçlar takip eden kolay seçimlerin kurbanı olur.

Güzel fikirlerin tetiklediği başlangıçları yapmak zor kabul edilse de asıl zorluk süreç boyunca kolayı seçmemektir.

Ve hataya düşmeyin, seçimler zaman ilerledikçe kolaylamaz aksine çetinleşir.

Cowboy (Kovboy) ve çoban kelimeleri arasındaki fark pazarlamanın öyküyü işleyiş biçiminden ibarettir.

İki kelime de aynı meslek grubunu tanımlar. Cowboy Levi’s giyen ve Marlboro içen bir asi, bizim çoban kardeşimiz ise keçe giyip tütün içen bir mazlumdur.

Bazen aynı değer ve niyetleri paylaşan insanlar derin fikir ayrılıkları yaşadıklarında sebep sadece bir kelime oyunu olabilir.

Dikkat edin.

Evlilik ile ilgili tavsiye istediğinizde iki reaksiyon ekseriyettedir:

“Sakın evlenme!”

“Evlen, çok güzel.”

İki tepki de ürün ile değil deneyim ile alakalıdır. Ürün aynı, deneyimler farklıdır. Bazen konu ürününüz değildir. Bazen doğru ürün yanlış deneyimlerin elinde linç edilir.

Linç yiyen ürün mü, yoksa deneyim mi? Ayırt edin.

Ürünse iyileştirmeyi, deneyimse koşulları sorgulayın.

Geçenlerde bir Türk mutfağı restoranının ancak 2-3 ay sonrasına rezervasyon alabilecek yoğunlukta çalıştığını -abartarak- anlatan bir haber okudum.

Yer için kapışılan bir restorana sahip olmak güzeldir ama müsait, ulaşılabilir olan bir restoran işletmek daha güzeldir.

Çünkü pazarlama dahil neredeyse her ekol şu soruyu cevaplamak durumundadır:

Şarta bağlı ve karmaşık mı, yoksa çok amaçlı ve sade mi?

Potansiyel müşterilerinizin %90’nını tatmin etmek için çok amaçlı ve sade olmanız gerekir. Ve evet, karmaşıklığınızı deneyimlemek isteyen geri kalan %10 en hızlı bıkanlar olacaktır.

Bu sabah yol üzerinde durduğum bir fırında satıcı ile aramda yaşanan diyalog:

Ben: 2 tane peynirli açma alabilir miyim?

Satıcı: Onlar sana olmaz abi, bayat.

Bayatsa niye rafta? Bana olmuyorsa kime olacak?

Bazen tercihlerimiz bu bayat ürün metaforu gibi çalışır. Taze değil ama raftadır. Çünkü önyargılarımız onları birilerine yakıştıracaktır.

Ancak yedeği, destek planı güncel olmayan çabuk yorulur. Çünkü ‘bayat’ güncel olandan daha çok konuşulur.

Converse 113 yıllık tarihi ve dirençli ticari öyküsüyle bir klasiktir.

Ancak Converse’in spor ayakkabısını takım elbiseniz ile kombin yaptığınızda klasik efsaneye dönüşür.

Çünkü klasik alışılmış ve kökleşmiş olan ile ilintilidir. Takım elbiseniz de bir klasiktir yani konvansiyonelin, uzlaşmanın ürünüdür.

Bu uzlaşmayı ancak sıra dışı olan bozabilir.

Klasik hep gereğinden fazla abartılır. Uzlaşmak ise kolaydır.

Uzlaşma. Olağanüstü olana oyna. Converse gibi ol. Sıra dışı ol. Efsane ol.

Bekar kadınlara kredi kartı verilmemesi, emniyet kemerinin gereksiz oluşu, şekerin sağlığa zararı, elektrik direklerinin kansere sebep olduğu iddiası vd. garip inanışlar, yıllar önce pazarlama için ciddi sorun teşkil ediyordu.

Çünkü kültleşmiş olanı değiştirmek zor meseledir.

Aksini iddia etmeye teşebbüs edemeyeceğimiz konular pazarlama çalışmaları için en büyük problemdir.

Bu durumlarlarda statükonun belini kırmak hatrı sayılır bir zaman, özveri ve çok yönlü çalışmalar gerektirir.

Ancak döneri, baklavayı, fındığı, simiti, İstanbul’u, Kapadokya’yı, Zeugma’yı, Bergama’yı pazarlamak çocuk oyuncağıdır.

Çünkü değiştirme çabasının aksine ‘takdim’ pazarlama için eğlenceli ve zahmetsiz iştir.

Bugün dünyaya pizzayı yediren pazarlama Amerikalıların ürünüdür. Çünkü takdimde mahir olan kendine ait olmayanı da satar.

Türkiye’nin pazarlama sorunu yoktur, sorunu pazarlamadır.