Raincheck is a ticket issued for later use for the postponed event.
In an era of uncertainty, using this term can be very expensive.
What is the alternative?
Well, U.S. Open will be held with no audience at all.
I heard one guy say: “There is but one degree of commitment; total.”
I agree. So sometimes no commitment is the best commitment.
Factcheck: These are those times.
Amerika’da başlayan ırkçılık karşıtı gösterilerin sentetik olduğunu düşünüyorum. Bunun da ötesinde bu gösterilerin yeni bir yaşam alanı baskısı oluşturan ve anarşiden beslenen ‘Sol Liberteryenizmin’ ajandasına hizmet ettiğine inanıyorum. Radikal feminizm, cinsiyet performativismi ve egaliteryanizm gibi silahlarla toplumları yapısal çıkmazlara sokan ve bunu neredeyse anlamsız/karşılıksız bir idealizmle yapmaya çalışan tehlikeli bir ‘sol’ sosyal ile karşı karşıyayız.
Christopher Nolan’ın işin hakkını vererek yarattığı Batman serisinde Alfred karakteri anarşist Joker’i şöyle tarif ediyordu:
Bu Joker tanımını ne kadar alkışladıysam Todd Phillips’in Joker filmini bir o kadar eleştirmiştim çünkü; Joker karakterinin (Anarşinin) aklanacak, alkışlanacak bir tarafı olmadığını savlıyordum. Bugün geldiğimiz noktada acı bir ironidir ki, Amerika sokaklarında aynı ‘anarşi’ hakimiyet kurmaya çalışıyor. Tabi bu hakimiyet girişimi bahsini ettiğim sosyal mühendisliği tabana yayan aşırıcı solun, yıllardır titizlikle yürüttüğü bir propagandanın devamıdır.
Bu propaganda; ABD başkan adayı Elizabeth Warren’in 9 yaşında trans ilan edilen bir çocuğu canlı yayında alkışlatması ve eğer başkan seçilirse bu ‘genç’ transın onayı olmadan Eğitim Bakanı’nı atamayacağını söylemesi kadar absürt, ve Mary Poppins’in 1964 yapımlı filmin bir sahnesinde yüzüne siyah duman kaçtı diye The New York Times tarafından ‘ırkçı’ ilan edilmesi kadar çılgın davranışsal bozukluklarda gözlemlenmektedir. Bu kitlenin sosyal ‘adjustment’ yani ayar gibi bir derdi yoktur. Amaçları sosyal karmaşadır. Aynı grup bugün ABD’de ırkıçılık olduğunu iddia ediyor ve yine aynı grup elindeki tüm silahları kullanarak sosyali -sadece ABD’de değil- parçalara ayırmayı hedefliyor. Trump’ın buna keskin bir tepki olarak başkan seçilmesi şaşırtıcı değildir.
Gelelim gösterilerin neden sentetik olduğunu bana düşündüren 3 ana sebebe:
1- Amerika’da Türkiye veya başka bir ülkeden daha büyük ‘ırkçılık sorunu’ yoktur. Her şeyden önce Amerika ‘ırkçılık sorunu’ ile kendi içinde savaşarak yüzleşmiş tek millettir. Amerikan İç Savaşı’nda 600 binin üzerinde insan hayatını kaybetmiştir. Bu savaş ekonomik saiklerle ırk üstünlüğü iddiasında bulunan ve bunu kendine zul sayan iki ana akım arasında yaşanmıştır. “All men are created equal” bugün heykelleri yıkılmak istenen Thomas Jefferson’un Bağımsızlık Bildirgesi’nin ana çıkış noktasıdır: “Her insan eşit yaratılmıştır!”
Lincoln bu uğurda canından olmuştur. Son kertede kurucuların ortaya koydukları bu fedakarlık ve çıkış noktası, zenci ve müslüman Muhammed Ali’yi bu göçmen ulusun yıldızı yapmıştır. Cassius Clay’in açıktır ki, ilgili dönemde Amerika Birleşik Devletleri haricinde hiçbir ülkede ‘yıldız’ Muhammed Ali olma ihtimali yoktur.
Atticus Finch’i bağrına basmış bu ulusun ‘ırkçılık’ değil ancak bir ‘sınıf ve kültür ikilemi’ sorunu olabilir. Ekonomik saikler ve biraz da talihsizlik ile bu ikilemler kategorileşmiştir. Bu noktada ise Türkiye dahil sayısız Dünya ülkesinde benzer -bastırılmış- sorunlar silsilesi vardır (Mesela ‘Kürt Açılımı’ ateş olan yerden çıkan dumandır).
Her şeyden önce bir pragmatik ve özellikle iki yüzlülükten -ve aşırı soldan- tiksinen biri olarak aynaya bakmamız ve objektif olmamız gerektiğine inanıyorum. Bundan daha da önemlisi ise bu sentetik isyandan güçlenerek çıkma ihtimali olan ‘Sol Liberteryenizmin’ Dünya’nın ortak sorunu olduğu gerçeğini göz ardı etmememiz gerekiyor. Eğer eşitçilik romantizmi ile aldatılıp sorunu doğru tanımlayamazsak, uzun vadede sosyal yıkım kaçınılmaz olacaktır.
2- Yağma hangi koşul ve gerekçe ile olursa olsun anarşidir. Anarşi haset gibi eninde sonunda taşıyıcısını öldürür. Anarşi tolere edilemez. Burada sorun ‘Sol Liberteryenizmin’ anarşi arzusunda olması değildir. Anarşi ‘Fikri Mülkiyet’ karşıtı bu güruhun doğasında vardır. Asıl sorun bu talebin yaratabileceği tehlikeyi görmezden gelen ve aklayan diğer elitin/entelijansiyanın akıl tutulmasıdır. Akıl tutulması diyorum çünkü bu bir bakıma çatışmaya davettir. Çatışma ise ancak ortada iki karşıt ideal mevzu bahisse anlamlı olabilir. Ailesine bakmak için yıllarca emek verdiği dükkanı -gerekçesiz/sebepsiz- yakılan işçi bir Anne veya Baba hangi ideal uğruna savaşacaktır? Bu sorunun cevabı yoktur. Girişte bahsettiğim sosyal yıkım mühendisliğinin amaçlarından biri de budur: Anlamsızlık Çatışması!
3- Fırsat ve sonuç eşitliği Batı’da derin bir tartışma konusudur. Fırsatların eşit olduğu bir Dünya’nın savunucusuyum ama sonuçların eşitliğinin sağlanabileceğine inanmıyorum.
Mesela; 50 siyahi ve 50 beyazın yaşadığı bir toplumda atlet/sporcu olabilmek için fırsat eşitliğinin tüm hatlarıyla sağlandığını varsayalım. Bu örnekte genetik faktör sonuç eşitliğinin sağlanmasını kuvvetle muhtemel imkansız kılacaktır. Siyahiler beyazlara açık ara fark atacaklardır.
Fırsatların eşitliğini savunan toplumların dogmatik olmayan, rasyonel ve daha faydalı yaşam alanları yaratmaya çalıştığı ve aslında yarattığı (ABD, İsveç, Norveç gibi) bir vakadır. Ancak sonuç eşitliğinde (Equal outcome) diretmek toplumu eşitlikçilik (Egalitarianism) kisvesi altında mutlaklığa sürükler. Türü ve amacı ne olursa olsun otoritenin/baskının olduğu bir yerden ‘iyilik’ çıkamaz.
Bu satırların yazarına göre ABD’de kurumlar ve altyapı noktasında fırsat eşitliği garantilenmiştir (Bkz. Barack Obama). AOC ve Sanders gibi karakterlerin talebi ise mutlak sonuç eşitliğidir. Bu durum ancak Kurt Wimmer’in Equilibrium’u türünde distopyalarda mümkün olabilir. Solun en tatlı tuzağı sonuç eşitliğidir. Aldanmayın. Çünkü bu mutlaklık genetik olarak anarşi ve faşizme teşnedir.
Sıfır toplamlı bir Matrix içinde yaşıyoruz. Bunu fark etmek, anlamak gerçekten zor değil.
Mesela parayı düşünün…
Onu icat ettik çünkü gezegenin kaynaklarını tüketme arzusuna kapıldık. Bu arzu kurduğumuz hayali sistemleri canlı tutuyor. Sistemlerimiz ise birileri denklemin sıfır tarafında kaldığında mütemadiyen ‘hata’ veriyor veya kendini sıfırlıyor.
Sıfır toplamlı bir oyunda kimlerin kazanıp kimlerin kaybettiğini söylemek çok zor.
Keynes’in dediği gibi: “Uzun vadede hepimiz öleceğiz!”
Son kertede kısa ve orta vadeye haddinden fazla önem veriyoruz.
Pişman olacağız.
Restorasyon koruma, renovasyon yenileme ile alakalıdır.
İki kavram da aynı amaca hizmet eder: Devamlılık.
Ancak;
Her şey yenilenmeye ihtiyaç duymaz. Bazen sadece tamir yeterlidir.
Mesela da Vinci’nin Mona Lisa’sını renove değil restore etmeniz gerekir.
Muhakkak restorasyona konu olan eşya veya sistem daha kıymetlidir. Mamafih renovasyonun kıymeti de inovasyona teşne olmasındadır.
“Restorasyon mu? Renovasyon mu?” sorusunu cevaplamak uzmanlık gerektirir.
Post Covid-19 için şirketlerin ve devletlerin önündeki en zor soru budur.
Zaman daralıyor. Tik tak…
Tanı koyma ve tedavi arasında çok kompleks bir ilişki vardır.
Bazen tanı sadece bir göstergedir. Bazen tedavinin ta kendisidir.
Mesela bugün Covid-19’u tanımlamakta zorlandığımız için tedavi konusunda etkin olamıyoruz.
Diagnoz (Tanı) sadece tıp bilimi için değil birçok alan için çok kritiktir.
Ancak bazen tam tanı koymada ısrar etmek bizi bildiğimiz konularda aksiyon almada geciktirir ve sonuçta kayıp o kadar büyük olur ki, ortada tanı konacak sorun kalmaz.
Bu ikilemin arkasında büyük resmi görme refleksi, başka bir deyişle deyişle Büyük Teori ihtiyacı vardır.
Bugün herkes Büyük Teori peşinde.
Sizi uyarayım; Büyük Teori diye bir şey yok.
Guguk kuşunun başka kuşların yuvalarını gasp edip korkunç bir entrika düzeni ile çoğaldığını öğrendiğimde çok şaşırmıştım. Diğer kuşların yumurtalarını yuvadan dışarı atarak kendi yumurtalarına yer açıyor, kuluçka zahmetini de diğer yuva sahibi anne kuşun başına yıkıyorlardı.
Şaşırmıştım çünkü bu benim için bir nevi doğal seçilimin hack’lenme durumuydu.
Bana göre daha iyi olanın değil de daha kurnaz olanın kazandığı bir doğal yaşam Sapiens’e özgündü.
Değilmiş.
Guguk da en az bizim kadar kolpaymış.
İnançlarımız bazen pamuk ipliği hassasiyetinde öykülere bağlıdır. Bildiğiniz, inandığınız öyküler anlamını yitirdiğinde veya yenisi ile ikame edildiğinde inançlarınız değişir.
Pazarlama için de öykü sıfır noktasıdır. Özgün bir öyküden başlamayan pazarlama, pazarlama değildir*.
Öykü yaşatır ve öldürür. Muadili yoktur.
*Uzun bir süre düşündükten sonra, son aşamasında olduğum kitabımın ismini ‘Öyküsüz Pazarlama Olmaz’ olarak belirledim.
Keynes belirsizliğin önemli bir faktör olduğunu söyler. Bu nedenle iyi ekonomist uzun vadeye değil kısa vadeye odaklanmalıdır.
Peki Pazarlama’nın hedef vadesi ne olmalıdır?
Zor bir sorudur. Lakin pazarlamacının kâr algısı ekonomistin aksine kazan-kazan üzerine kurulmalıdır.
Pazarlama alternatif bir yarında buluşmaya dair sözleşmedir.
Bu sözleşme ise gerçekleşecek bir kehanetten çok gerçekleşmekte olan ile ilgildir.
(SpaceX bu konuda güzel örnektir)
When you are smart enough to understand how incredibly stupid you are that reality stinks.
Because at that point you realize how relative capacity can be and that you won’t be able to expand no matter how hard you try.
What is the alternative then?
Well, the capacity to achieve character is not as notional as the capacity of learning.
True genius for me resides in the capacity of building good character.
To that extend all men are created equal.
Çokluevren’in teorisi eğlenceli, hipotezleri sıkıcıdır.
Absürt bulup şiddetle inkar edenler olsa da ‘paralel evrenler’ ihtimali oradadır.
Kimine göre bilim bu yolla Tanrısızlık ihtimalinin sınırlarını zorlamakta, boşuna kürek çekmektedir.
Belki.
Bana göre ise bu keşfi varoluş sorunsalından çok alternatiflere duyduğumuz ilgi ve arzu tetiklemektedir.
Bu ise boş bir çaba değildir.
Dünya savaşlarının yaşanmadığı, çocukların açlık ve sefalet yüzünden ölmediği, alternatif bir evrende alternatif bir Dünya hayali -kabul edelim- kötü bir hayal değildir.
‘Alternatif’ aynı zamanda bir öykü temasıdır. Daha iyi olasılıklar için çalışan, daha iyiyi arzulayan Pazarlamanın çıkış noktasıdır.
Bugün Bayram. Bugünün alternatifi yok. Bugün güzel işler yapın.
Mutlu Bayramlar…
Winning can be trivial.
Maintaining your gains tho is the real challenge.
Nazis lightning warfare resulted in quick and absolute win. But they lost in the long run.
Because sometimes you win but the game doesn’t end.
Because sometimes not winning but maintaining your leverage is the deal.
Make no mistake, very few have the guts to flip that coin.