60 milyon yıllık Kapadokya’nın yılda 4 milyon, 85 yıllık Golden Gate Köprüsü’nün 15 milyon üzerinde turist ağrılaması, bizim sadece öykümüzü anlatamadığımızı değil, onu değiştirmemiz gerektiğini gösterir.

“Nasıl değiştiririz?” bu yazının konusu değildir. Ancak “Nasıl bir öykü?” diye sorarsan şöyle tartışırım:

Öncelikle projen veya girişimin gerçekleri konuşmak zorunda değildir.

Klimacı veya bir çatı ustası bize çözüm satar. Evinize gelip sorunu çözer ve giderler. Bu gerçektir. Danışmanın, doktorun, politikacın ve ben öykü satarız. Bu öyküler sorunlarımızı kendi başımıza çözmemiz için bize yol gösterir. Bazen işe yaramayabilir ama yaradığında sadece günün değil yılın değişir.

Bu çıkış noktasıyla şu sorulara cevap vermeniz gerekir: Kapadokya hikayemiz, oraya gelen insanların dünya görüşünü yansıtıyor mu? Bu hikaye orada hizmet verenler ile uyuşuyor mu? Bu hizmet ve tüm deneyim bir kimlik oluşturuyor mu? Bu kimlik gidenleri daha fazlasını satın almak için kamçılıyor mu?

Golden Gate, köprünün 1 liralık perçinini 60₺’ye satıyor.

Bir düşün derim…

Komünizmin Kapital eleştirisi doğru ama önerdiği çözümler yanlıştır. Hatta yoktur.

Ve genel itibariyle problem sorunu görmekte değil alternatif çözüm üretmemektedir.

Bu nedenle muhalefet refleksi ve kaderi diye bir olgu vardır. Hep sorun görmeye odaklanmak çözüm üreten reflekslerinizi köreltir.

Birilerinin köprü yapmak yerine tüm kaynaklarını nehri dolanmaya harcıyor olması seni öfkelendirebilir.

Bunu anladık. Öfken geçtiyse; artık şu lanet köprüyü inşa etmeye başla.

İnsanlar neredeyse hiçbir zaman “Keşke o zaman daha çok üzülseydim, daha fazla panikleseydim veya durmadan ağlasaydım!” demez.

Eğer şu anda bunlardan birini yapıyorsan zamanın sana hep askini öğrettiğini unutma.

Toparla kendini.

Belki inanmazsın ama düğünüm 2 kere ertelendi, 3-4 kere tarihi ve yeri değişti ve sonunda belirlenen tarihe 4 gün kala her şey organize edildi.

“Hayatta yer bulamazsın!”, “Yetişmez o işler…” diyen acilciler yanıldı. İstanbul’da neredeyse aradığımız her otel ve organizasyoncu o pazar günü için müsaitti.

Şanslımıydık? Zannetmiyorum. Yetişti çünkü bize satılan aciller sahteydi.

Yetişmez çünkü acildir. Acildir çünkü satışın doğasında beklemek yoktur.

Satış, son kullanma tarihi olmasa bir yıl sonra yiyeceğin yoğurdu bugünden satar.

Bir yıl önceki acillerinin hepsi ortadan kayboldu. Ya çözüldüler yada birlikte yaşanacak hale geldiler.

Acilin buharlaşacağını, yaşam süresinin çok kısa ve çoğunlukla uyduruk olduğunu bilmek; asıl probleme odaklanmanı ve paniği göz ardı etmeni sağlamıyor mu?

Geçen hafta bir dostumdan hediye aldım.

Hediyeler iki formda gelir: Talip olmadığınız sorumluluklar yükler (Çiçekler gibi) veya çözüm üretir (Kitaplar gibi). Evet, kitap harika bir hediyedir.

Gerçek hediye, iyilik ve bedava olandan çok farklıdır.

Mesela bir iyilik karşılığında denk veya daha büyük bir iyilik umarak yapılabilir.

Bedava ise ücret ile ilgilidir ve gerçek bir pazarlamacı bedavanın palavra olduğunu bilir.

Gerçek bir hediye ise hem vereni hem de alıcıyı değiştiren içten bir bağdır. Fedakarlık, belki risk ve kesinlikle duygusal bir takastır.

Bu profil sadece “Biri bana bunu hediye etse mutlu olurdum…” diye düşünür.

Bir pazarlamacı olarak bedavaya, karşılık gerektiren iyiliklere değil gerçek hediyelere odaklan. Bu takas seni ve müşterini değiştirecektir.

Sevgili dostumun hediyesine gelince; çok beğenerek alıp giydiği T-Shirt’ün aynısını hediye etti.

“İzleyicinin ne istediğini anlamaya çalışmıyorlar, sadece kendi istediklerini, başkalarının yapmasını istedikleri şeyi yapmaya çalışıyorlar. İzlemek istedikleri film bu.”

1999 yılında özel efekt ekibi liderinin Wachowski kardeşler hakkındaki yorumu…

Olağandışı, vasatın karşıtı işin tanımı budur. Bu motivasyonla çalışır. Başkaları “Ne düşünür, ne der?” diye dert yapmaz. Kamufle olmaya çalışmaz.

Ve İşte The Matrix Resurrections (2021) bunu unuttuğu için başarısız olacak.

Sadece birkaç yıl önce yapmaktan şiddetle kaçınıp bugün normal karşıladığınız birçok şey vardır.

Çünkü konumunuz devamlı değişir ve dolayısıyla perspektifiniz de öyle.

Seçim, perspektifin illüzyonudur. Seçenekler duruşun değiştikçe çeşitlenir ve hiçbir zaman sadece sade veya şekerli değildir.

Size sunulan seçenekler bazen kolaylama veya çözümmüş gibi satılabilir. Ekseriyetle dayatmadır.

Konumundan dolayı göremediğin sayısız seçenek var.

Hareket et.

Perspektifini değiştir ki, seçeneklerin çeşitlensin.

Otellerin kalıplaşmış bir dili vardır. Resepsiyonu hararetli bir Pakistanlı, şaşkın bir Çinli veya kızgın bir Rus da arasa cevaplar oto pilottur.

Yedek havlu, dikiş takımı, diş macunu, terlik ve benzeri taleplerin hazır cevapları vardır.

Gelen herkes lobide değerlenir ve lobiyi geçtikten sonra aynı tezgahın ürünüdür.

Bu model otellerin çoğuna şunu unutturur: Herkes aynı değildir.

Mesela 49. katta kalmanın bir elektrik kesintisi durumunda risk oluşturacağını düşünen müşterileriniz olabilir.

Pazarlamacıların tornadan sözler vermek için daha az, çeşitlilik için daha fazla zaman harcaması gerekir.

Bugün Afrika’nın ismini Valinor olarak değiştirsek kıtanın kaderi değişmez ama sizin kıta algınız değişir.

Dubai. Bir isim. Bir marka. Bir pazarlama makinesi:Lüks, rekor, aşırılık, zıtlık, ve petrol.

1968 yılında sadece 13 arabanın kayıtlı olduğu bu ‘hiçbir yer’ şu anda 3 milyon araçlık lüks bir trafik canavarı. Bundan tam 30 yıl önce yalnızca bir tane gökdelene ev sahipliği yapan bu kum yığını bugün itibariyle 215 tane gökdeleniyle bir dijital vaha.

Petrolü 1966 yılında keşf eden bu ahalinin gelir vergisi yok, suç oranları dünya ortalamasına kıyasla neredeyse sıfır.

Bu bir başarıdır. Daha önemlisi, kaldıracınız ne olursa olsun -ki bu vakada petroldür- hiç yoktan bir öykü üretmek ve bu öykü ile milyar dolarlık markalara prestij kovalatmak büyük başarıdır ve bu başarıda Pazarlama konuşur.

İstanbul’u ele alın. Eşsizdir. Coğrafyası ve kültürü ile şehirlerin kraliçesidir. Ama bugün İstanbul’da ne uluslararası üne kavuşmuş ticari bir fuar ne de ölçeği yüksek sportif bir aktivite yoktur.

Kıta atlatan İstanbul’a karşılık bu yaşama elverişsiz kum yığınının zaferi düşündürmelidir.

Pazarlama Dubai’de iyisi ve kötüsü ile görevini yapmıştır. Belki daha önce tartıştığım gibi bu lüzumsuz limitlerin şehri bir gün kaynaklarını tüketecek ve doğaya karşı yenilecektir.

Bir gün suyun Dünya’nın en büyük dönme dolabını inşa etmekten daha önemli olduğu anlaşılacaktır. Ama o güne kadar Pazarlama bu vahada nöbettedir.

İş yapmanın birçok etik kuralı vardır ve bunlar farklı formlarda tartışılır.

Ancak bir işin başarılı olup olamayacağını söyleyen en önemli girdi: Açıklıktır.

Kaynaklarınızda, iş modelinizde, hedeflerinizde ve vaat ettiklerinizde; aynaya konuşur gibi açık olmanız gerekir.

Çünkü ortada bir kutlama yokken beliren sürprizler sevilmez.

Açıklık ise bulaşıcıdır. Daha fazla açıklığa sebep olur. Bu güven, hakikat, coşku, sabır ve olasılık gibi kavramları gün yüzüne çıkarır.

Açıklık tek kelimeyle; bir iş modeli, bir yaklaşım ve belki büyümek için bir platformdur.

Umduğunuzdan daha fazla çaba gerektirebilir, doğru…

Ama değmez mi?